Aždarha gaýyk festiwaly

TheAždarha gaýyk festiwaly(ýönekeýleşdirilen hytaý dili: 端午节;däp bolan hytaý端午節) — Hytaýyň däp bolan baýramçylygy, ol bäşinji aýyň bäşinji gününde bellenilýär.Hytaý kalendary, bu bolsa maý aýynyň ahyryna ýa-da iýun aýyna gabat gelýärGregorian kalendary.

Baýramçylygyň iňlis dilindäki ady şeýleAždarha gaýyk festiwaly, Hytaý Halk Respublikasy tarapyndan baýramçylygyň resmi iňlis diline terjimesi hökmünde ulanylýar. Käbir iňlis çeşmelerinde ol şeýle hem atlandyrylýarGoşa bäşinji festiwalbu bolsa asyl hytaý ady ýaly senäni görkezýär.

Sebit boýunça hytaý atlary

Duanwu(Hytaýça: 端午;pinyin:duānwǔ), festiwalyň ady bilenMandarin Hytaýçasy, sözüň doly manysynda “aty başlatmak/açmak”, ýagny ilkinji “at güni” diýmegi aňladýar (göräHytaý zodiak/Hytaý kalendaryulgamy) aýda ýüze çykmagy; ýöne, göni manysyna garamazdanwǔ, “haýwan siklindäki atyň [güni]”, bu gahryman şeýle hem bir-biriniň ýerine şeýle düşünilipdirwǔ(Hytaýça: 五;pinyin:wǔ) "bäş" diýmegi aňladýar. Şonuň üçinDuanwu, “bäşinji aýyň bäşinji gününde geçirilýän baýramçylyk”.

Festiwalyň mandarin hytaý ady “端午節” (ýönekeýleşdirilen hytaý dili: 端午节;däp bolan hytaý: 端午節;pinyin:Duānwǔjié;Wade–Giles:Tuan Wu) içindeHytaýweTaýwanwe Gonkong, Makao, Malaýziýa we Singapur üçin “Tuen Ng Festiwaly”.

Ol dürli dillerde dürli-dürli aýdylýarHytaý dialektleriIçindeKanton, olromanlaşdyrylanýalyTuen¹Ng⁵Jit³Gonkongda weTung¹Ng⁵Jit³Makaoda. Şonuň üçin Gonkongda “Tuen Ng Festiwaly”Tun Ng(Barco-Dragão festivadeportugal dilinde) Makaoda.

Gelip çykyşy

Bäşinji aý betbagtçylykly aý hasaplanýar. Adamlar bäşinji aýda tebigy betbagtçylyklaryň we keselleriň köp duş gelýändigine ynanýardylar. Betbagtçylykdan dynmak üçin, bäşinji aýyň bäşinji gününde gapylaryň üstüne kalamus, artemisiýa, nar gülleri, hytaý iksorasy we sarymsak goýýardylar.^{[sitirleme gerek]}Kalamusyň şekili gylyç ýaly we sarymsagyň güýçli ysy bilen bolany üçin, olaryň erbet ruhlary kowup biljekdigine ynanýarlar.

Aždarha Gaýyk Festiwalynyň gelip çykyşynyň başga bir düşündirişi Çin dinastiýasyndan öňki döwürlere (miladydan öňki 221–206) degişlidir. Aý senenamasynyň bäşinji aýy erbet aý, aýyň bäşinji güni bolsa erbet gün hasaplanýardy. Bäşinji aýyň bäşinji gününden başlap, ýylanlar, köpaýaklar we akýanlar ýaly zäherli haýwanlaryň peýda bolýandygy aýdylýardy; adamlaryň hem bu günden soň aňsatlyk bilen keselleýändigi aýdylýar. Şonuň üçin, Aždarha Gaýyk Festiwalynda adamlar bu betbagtçylykdan gaça durmaga synanyşýarlar. Mysal üçin, adamlar diwara bäş zäherli jandaryň suratlaryny ýelmeşdirip, olara iňňeleri dakýarlar. Şeýle hem, adamlar bäş jandaryň kagyzdan kesilen şekillerini ýasap, olary çagalarynyň bileklerine daňyp bilerler. Bu däp-dessurlaryň netijesinde köp ýerlerde uly dabaralar we çykyşlar döräp, Aždarha Gaýyk Festiwalyny kesellerden we betbagtçylykdan dynmak güni edýärdi.

Qu uanuan

Häzirki zaman Hytaýynda iň meşhur bolan rowaýata görä, bu festiwalyň şahyryň we ruhanynyň ölümini ýatlaýandygy aýdylýar.Qu uanuan(b.e. takmynan 340–278)gadymy döwlet-nyňÇudowamyndaUruşýan döwletleriň döwri-nyňÇžou dinastiýasy. Kursant agzasyÇu şa öýi, Qu ýokary wezipelerde gulluk etdi. Şeýle-de bolsa, imperator barha güýçlenýän döwlet bilen ýaranlaşmak kararyna gelendeQin, Su bileleşige garşy çykandygy üçin sürgün edildi we hatda dönüklikde aýyplandy. Su Ýuan sürgün döwründe köp zat ýazdyşygryýetÝigrimi sekiz ýyl soň, Qin basyp aldyYingÇu paýtagty. Ümitsizlikde, Çu Ýuan özüni suwa gark edip, öz janyna kast etdiMiluo derýasy.

Aýdylmagyna görä, oňa haýran galan ýerli ilat ony halas etmek ýa-da iň bolmanda jesedini almak üçin gaýyklarynda ylgap çykypdyrlar. Munuň gelip çykyşy bolandygy aýdylýarejderha gaýyk ýaryşlaryOnuň jesedini tapyp bolmansoň, olar toplary taşladylarýapyşykly tüwibalyklar Ku Ýuanyň jesediniň ýerine olary iýsin diýip, derýa zyňdylar. Munuň gelip çykyşy diýilýär.zongzi.

Ikinji Jahan urşy döwründe Çýu Ýuan milliýetçilik taýdan "Hytaýyň ilkinji watançy şahyry" hökmünde garalyp başlandy. Çýunyň sosial idealizmi we berk watançylygy baradaky garaýyş 1949-njy ýyldan soň Hytaý Halk Respublikasynda kanonik boldy.Hytaý raýat urşunda kommunistleriň ýeňşi.

Wu Zixu

Qu Ýuan gelip çykyş teoriýasynyň häzirki zaman meşhurlygyna garamazdan, öňki territoriýasyndaWu Patyşalygy, festiwal ýatlanyldyWu Zixu(miladydan öňki 484-nji ýylda aradan çykan), Wu şäheriniň Premýer-ministri.Si Şi, Patyşa tarapyndan iberilen owadan aýalGoujian-nyňÝue ştaty, King tarapyndan örän söýülýärdiFuçaýWu hakda. Wu Zişu, Goujianyň howply planyny görüp, Fuçaýa duýduryş berdi, Fuçaý bu söze gaharlandy. Wu Zişu bäşinji aýyň bäşinji gününde Fuçaý tarapyndan öz janyna kast etmäge mejbur edildi, jesedi bolsa derýa taşlandy. Ol ölenden soň, şeýle ýerlerdeSuzhou, Wu Zişu Aždarha Gaýyk Festiwalynda ýatlanylýar.

Aždarha gaýygy festiwalynda geçirilýän iň giň ýaýran çäreleriň üçüsi iýmek (we taýýarlamak)zongziiçmekrealgar şerabywe ýaryşejderha gaýyklary.

Aždarha gaýyk ýaryşy

Aždarha gaýyk ýaryşlary gadymy dabaraly we dessurly däp-dessurlaryň baý taryhyna eýedir, ol 2500 ýyldan gowrak wagt mundan ozal Hytaýyň günorta-merkezi böleginde döräpdir. Rowaýat söweşýän döwlet hökümetleriniň birinde, Çuda ruhany bolan Çudaň hekaýasyndan başlanýar. Oňa göriplik edýän hökümet işgärleri töhmet atyp, patyşa tarapyndan kowuldy. Çu hökümdaryndan lapykeç bolup, ol Miluo derýasyna gark boldy. Adamlar suwa ylgaşdylar we onuň jesedini almaga synanyşdylar. Rowaýata görä, Çu Ýuanyň hatyrasyna her ýyl onuň ölen gününde aždarha gaýyk ýaryşlaryny geçirýärler. Şeýle hem, balyklary iýmitlendirmek üçin suwa tüwi sepdiler, bu bolsa olaryň Çu Ýuanyň jesedini iýmeginiň öňüni alýar, bu bolsa onuň gelip çykyşlarynyň biridir.zongzi.

Zongzi (Hytaýyň däp bolan tüwi mantysy)

Aždarha gaýyk festiwalyny bellemegiň möhüm bölegi maşgala agzalary we dostlary bilen zongzi ýasamak we iýmekdir. Adamlar däp boýunça zongzini gamyş, bambuk ýapraklaryna dolap, piramida şekilini emele getirýärler. Ýapraklar şeýle hem ýapyşykly tüwi we içliklere aýratyn ys we tagam berýärler. Içlikleriň saýlamagy sebitlere baglylykda üýtgeýär. Hytaýyň demirgazyk sebitleri içlik hökmünde noýba pastasy, jujube we hoz goşulan süýji ýa-da desert görnüşli zongzini halaýarlar. Hytaýyň günorta sebitleri bolsa marinirlenen doňuz garny, kolbasa we duzlanan ördek ýumurtgalary ýaly dürli içlikler bilen duzly zongzini halaýarlar.

Zongzi bahar we güýz döwründen öň döräp, aslynda ata-babalara we hudaýlara sežde etmek üçin ulanylypdyr; Jin dinastiýasynda Zongzi Aždarha Gaýyk Festiwalynyň baýramçylyk iýmitine öwrülipdir. Jin dinastiýasynda mantylar resmi taýdan Aždarha Gaýyk Festiwalynyň iýmiti hökmünde bellenipdir. Şol döwürde, glutinli tüwiden başga-da, zongzini taýýarlamak üçin çig mallara hytaý dermany Yizhiren hem goşulýar. Bişirilen zongzi "yizhi zong" diýlip atlandyrylýar.

Hytaýlylaryň bu ýörite günde zongzi iýmeginiň sebäbi köp sanly rowaýatlara eýedir. Halk wersiýasy Kuýuan üçin ýatlama dabarasyny geçirmekdir. Aslynda, Zongzi Çunçiu döwründen öň hem ata-babalar üçin gurbanlyk hökmünde kabul edilipdir. Jin dinastiýasyndan bäri Zongzi resmi taýdan baýramçylyk iýmitine öwrüldi we şu wagta çenli saklanyp galypdyr.

2022-nji ýylyň 3-nji iýunyndan 5-nji iýunyna çenli "Aždarha" gämisi günleri. HUAXIN CARBIDE hemmelere ajaýyp dynç alyş arzuw edýär!